نزاع بر سر حرف آخر، بررسی و نقد کتاب حرف آخر، اثر تامس نیگل
30 بازدید
محل نشر: نقد و نظر » بهار و تابستان 1383 - شماره 33 و 34 (62 صفحه - از 522 تا 583)
نقش: مترجم
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
پیش گفتار مترجم: حرف آخر عنوان کتابی است از تامس نیگل که در جای جای آن دفاع از مطلق گرایی و عین گرایی و مخالفت با ذهن گرایی و به ویژه, مخالفت با نسبی گرایی که یکی از نمودهای بارز ذهن گرایی است, به چشم می خورد. پرفسور لگنهاوسن در این مقاله به بررسی و نقد این کتاب پرداخته است. لبّ لباب این نقدها آن است که کار نیگل و نحوه دفاع وی از حاکمیت مطلق عقل و عین گرایی, به نوعی همچون دوستی خاله خرسه می نُماید; چرا که وی به جای مشخص کردن آن نوع نسبی گرایی که باید رد شود, با کلی گویی ها, همه انواع نسبی گرایی را به طور مطلق رد می کند و هیچ گونه تمایز و تفاوتی میان انواع گوناگون آن قائل نمی شود و این کار وی, راه را برای دفاع از همه انواع نادرست نسبی گرایی باز می کند, زیرا طرفداران نسبی گرایی و ذهن گرایی (حتی انواع نادرست آن) با نقد و ردّ دیدگاه ها و اشکالات سست و ناروای نیگل مستمسکی برای تأیید دیدگاه خود خواهند یافت و بدین ترتیب, نیگل با کلی گویی ها و خلط انواع گوناگون نسبی گرایی و ذهن گرایی, ناخواسته و غیر مستقیم موجب استحکام این گونه دیدگاه ها می شود. از نظر لگنهاوسن, باید دقیقاً انواع نسبی گراییِ قابل قبول را از انواع خطرناک و نادرست آن متمایز ساخت و آن گاه بدون هیچ گونه کلی گویی به نقد انواع غیر قابل قبول آن پرداخت. عمده ترین کار وی در این مقاله, (همراه با نقد دیدگاه نیگل) ارائه راه و معیاری برای این تمایز بایسته است. به طور کلی, معیاری که لگنهاوسن ارائه می کند آن است که نسبی گرایی در صورتی خطرناک و نادرست است که بهانه ای برای نگاه دل خواهانه به امور شود, و در این صورت است که باید بررسی و رد شود و هرگز نباید چنین نگرش نادرست نسبی گرایانه ای را با نظریه و نگرشی خلط کنیم که مدعی است آن چه ما می بینیم و حکم می کنیم وابسته به دیدگاه ها و نگرش های خاص خودمان است. به عبارت دیگر, این که ما وابسته به دیدگاه و نگرش های خاص خود هستیم نباید بهانه ای شود بر این ادعا که ملاک حقیقت در همه حوزه ها و رشته های اخلاق, علم و… پسند خود ماست. سایر مباحث مطرح شده در مقاله, فرع بر این نقد و بحث اساسی است, نظیر این نقد که نیگل برای اثبات حجیت مطلق عقل و عین گرایی به اتکای گریزناپذیر ما بر عقل تمسک می کند. ...
آدرس اینترنتی